Lęk przed wystąpieniami publicznymi

Co dzieje się w ciele na kilka minut przed

Organizm traktuje wystąpienie jak zagrożenie i przygotowuje się do działania. Wyrzut adrenaliny przyspiesza tętno, podnosi ciśnienie, napina mięśnie i przekierowuje krew do dużych grup mięśniowych. Stąd drżenie rąk, drżący głos, sucho w ustach i uczucie, że myśli uciekają.

Ta reakcja sama w sobie nie jest chorobą. Problem zaczyna się, gdy zauważasz ją u siebie, interpretujesz jako dowód porażki i przenosisz uwagę z treści na monitorowanie własnego ciała. Wtedy wystąpienie faktycznie wychodzi gorzej, co potwierdza obawę i domyka pętlę.

Dlaczego sam trening nie zawsze wystarcza

Osoby z lękiem przed wystąpieniami często mają za sobą dziesiątki prezentacji. Powtarzanie nie zdejmuje lęku, jeśli w trakcie działają zachowania zabezpieczające: czytanie z kartki bez kontaktu wzrokowego, mówienie na jednym wydechu, trzymanie się mównicy. Mózg zapisuje wtedy, że wystąpienie udało się dzięki tym zabezpieczeniom, a nie dzięki umiejętnościom. Kolejny raz zaczyna się z tego samego poziomu.

Dwie drogi, którymi prowadzi się leczenie

Pierwszą drogę opisuje szczegółowo strona o propranololu, z listą przeciwwskazań, którą lekarz musi wykluczyć. Trzecią rozwija tekst o moklobemidzie.

Czego nie robić

• Alkohol przed wejściem. Działa i dlatego uzależnia od schematu. Do tego pogarsza sen przed kolejnym wystąpieniem.
• Pożyczone tabletki uspokajające. Benzodiazepiny osłabiają pamięć i koncentrację, a przy powtarzaniu prowadzą do tolerancji i uzależnienia. Nie są leczeniem lęku przed wystąpieniami.
• Rezygnacja z okazji. Każde odpuszczone wystąpienie podnosi próg lęku przed następnym.
• Uczenie się tekstu słowo w słowo. Przy zawężeniu uwagi wypadnięcie z rytmu kończy się pustką, a nie improwizacją.

Co realnie pomaga przed samym wystąpieniem

• przygotowanie struktury, a nie dosłownego tekstu, żeby zgubienie zdania nie wywracało całości,
• wydłużony wydech przez kilka minut przed wejściem, co obniża pobudzenie,
• przeniesienie uwagi na słuchaczy i treść zamiast na własny głos i twarz,
• stopniowe zwiększanie trudności, od małej grupy po większą salę,
• wycofywanie zabezpieczeń pojedynczo, na przykład najpierw odłożenie kartki.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Gdy lęk zaczyna decydować o wyborach zawodowych, gdy rezygnujesz z awansu, zmiany pracy albo studiów, żeby uniknąć wystąpień, albo gdy objawy rozlewają się na zwykłe rozmowy i telefony. Wtedy rozmowa z psychiatrą pozwala ustalić, czy chodzi o postać ograniczoną, czy o pełny obraz fobii społecznej. Listę objawów, o które zapyta lekarz, zebraliśmy na stronie objawy fobii społecznej.

Najczęstsze pytania o lęk przed wystąpieniami